Podstawy opcji – Opcja PUT
Teoria
Opcja to umowa, która daje jej posiadaczowi prawo, ale nie obowiązek, aby kupić lub sprzedać coś (np. akcje) w przyszłości, po ustalonej cenie.
Opcja call to umowa dająca prawo zakupu, a opcja put to umowa dająca prawo sprzedaży.
Kupujący opcję płaci za to prawo, a jeśli cena aktywa pójdzie w korzystnym kierunku, może na tym zarobić. Jeśli nie, traci jedynie to, co zapłacił za opcję.
Opcje są instrumentami pochodnymi, co oznacza, że ich wartość wynika z ceny aktywa, na którym bazują. Opcje mogą bazować, przykładowo, na akcjach, indeksach lub kontraktach terminowych. Na opcjach możemy wykonać dwie operacje: możemy je zakupić lub wystawić (czyli sprzedać).
Przykład opcji put w codziennym życiu
Załóżmy, że jesteśmy szczęśliwymi posiadaczami domu jednorodzinnego, wartego około 1,5 mln złotych. Będąc właścicielem takiej nieruchomości, dość sensownym posunięciem jest wykupienie ubezpieczenia na wypadek pożaru, powodzi lub innej klęski żywiołowej. To ubezpieczenie chroni nas przed utratą wartości domu lub, w najgorszym wypadku, jego kompletną ruiną.
Załóżmy, że wykupujemy ubezpieczenie na rok, za które płacimy, powiedzmy, 10 000 PLN. Jeśli po roku nic się nie wydarzy, ubezpieczenie wygasa i możemy wykupić je ponownie. Ale pewnego roku dochodzi do pożaru, który powoduje szkody na 500 000 PLN, obniżając wartość naszego domu do około 1 mln złotych. W tej sytuacji ubezpieczyciel pokrywa straty, co pozwala na przywrócenie wartości nieruchomości do stanu sprzed pożaru.
To ubezpieczenie jest jak opcja put – działa jak tarcza ochronna, którą możemy wykorzystać, gdy wartość naszych aktywów spada. Podobnie jak w przypadku ubezpieczenia domu, opcja put chroni przed stratą wartości akcji. Jeśli rynek idzie w dół, możemy z niej skorzystać, a jeśli nie, opcja po prostu wygasa. Jest to więc swego rodzaju zabezpieczenie, które działa, gdy jest potrzebne.
Parametry opcji put
Opcja PUT na akcje, która daje jej posiadaczowi prawo do sprzedaży bazowego aktywa, podobnie jak opcja CALL, zawiera kilka kluczowych parametrów:
- Cena kontraktu (premia) – Jest to kwota, którą płacimy za opcję. Premia ta zależy od kilku czynników, takich jak zmienność rynku, czas do wygaśnięcia opcji i aktualna cena akcji.
- Ilość akcji (mnożnik) – Dla opcji na akcje wynosi on 100, co oznacza, że posiadanie jednej opcji PUT daje prawo do sprzedaży 100 akcji.
- Cena sprzedaży (strike price) – Jest to ustalona cena, po której możemy sprzedać akcje w ramach opcji PUT. Strike price jest z góry określony w momencie zakupu opcji.
- Data wygaśnięcia – Określa czas, w którym opcja jest ważna. Po tej dacie opcja traci ważność.
W trakcie trwania kontraktu jedynie cena kontraktu (premia) może ulegać zmianie. Pozostałe parametry, takie jak mnożnik, strike price oraz data wygaśnięcia, są stałe.
Profil ryzyka opcji put
Opcja PUT to kontrakt, który daje posiadaczowi prawo do sprzedaży danego dobra po określonej cenie w określonym terminie. W przeciwieństwie do opcji CALL, której wartość rośnie wraz ze wzrostem ceny aktywa bazowego, wartość opcji PUT wzrasta, gdy cena aktywa bazowego spada. Opcja PUT osiąga najwyższą wartość, gdy cena aktywa bazowego spadnie do zera. Odpowiada to sytuacji z przykładu o domu – gdyby dom spłonął całkowicie, ubezpieczyciel wypłaciłby nam pełną jego wartość.
Możemy to opisać w ten sposób: im bardziej dom zostaje zniszczony przez pożar, tym bardziej doceniamy posiadanie ubezpieczenia, które pozwala odbudować zniszczenia i odkupić stracone dobra.
W sytuacji, gdy wartość aktywa bazowego nie spada, a nawet rośnie, nasza strata ogranicza się do premii zapłaconej za opcję. Wracając do przykładu ubezpieczenia domu, jeśli zapłaciliśmy 10 000 PLN za roczne ubezpieczenie i nic się nie wydarzy, lub nawet jeśli odkryjemy pod domem złoża złota czy bursztynową komnatę, kwota ubezpieczenia za ten rok nie wzrośnie. Tak samo, jeśli dojdzie do straty, ubezpieczyciel nie wypłaci więcej niż wartość określona w umowie.
Zapraszam do obejżenia filmiku, w którym wyjaśniam opcję PUT na przykładach i przedstawiam kilka scenariuszy jej użycia.
