Heurystyki poznawcze inwestorów – złudzenie kontroli

Złudzenie kontroli

Złudzenie kontroli to psychologiczne zjawisko, w którym ludzie przeceniają swoją zdolność do kontrolowania wydarzeń, przekonani, że mają wpływ na wyniki, które w rzeczywistości są losowe lub zależą od innych czynników poza ich kontrolą. To przekonanie może występować w różnych sytuacjach, od hazardu, poprzez inwestycje na giełdzie, aż po codzienne życiowe decyzje.

W badaniu przeprowadzonych przez badaczy Chip Heath i Amos Tversky (1991) postawiono przed badanymi następujące zadania do wyboru:

• Wybierano losowo spółkę z tabeli notowań The Wall Street Journal. Zadaniem badanych było zgadnąć, czy następnego dnia cena akcji wylosowanej spółki wzrośnie lub spadnie.
• Wybierano losowo spółkę z tabeli notowań The Wall Street Journal. Zadaniem badanych było odgadnięcie czy minionego dnia kurs spółki wzrósł lub spadł.

70% badanych wybierało pierwszą opcję, czując że mają większą moc przewidzenia przyszłości niż odgadnięcia przeszłości.

Wynika z tego że ocena stopnia kontroli, jaką sprawujemy nad biegiem wypadków, przewyższa rzeczywistą kontrolę – ulegamy złudzeniu kontroli. Prowadzi to do negatywnych skutków jak nadmierna pewność siebie przy podejmowaniu decyzji. 

Złudzenie kontroli może prowadzić do nadmiernego optymizmu i podejmowania ryzykownych decyzji, gdyż osoby pod wpływem tego błędu postrzegania mogą nie doceniać prawdziwego ryzyka związanego z ich działaniami. W finansach, to złudzenie może skłonić inwestorów do nadmiernego handlu lub do inwestowania w ryzykowne aktywa, wierząc, że mają nad nimi kontrolę lub że są w stanie przewidzieć rynkowe zwroty.

Jak zatem możemy zapobiegać złudzeniu kontroli w tradingu?

Zapobieganie złudzeniu kontroli w kontekście tradingu wymaga świadomego podejścia i strategii, które pomogą w obiektywnym ocenianiu sytuacji rynkowej oraz w podejmowaniu bardziej przemyślanych decyzji inwestycyjnych. Oto cztery kluczowe punkty:

• Edukacja i analiza danych: Zwiększ swoją świadomość na temat złudzenia kontroli poprzez edukację i skup się na analizie obiektywnych danych rynkowych oraz statystyk zamiast polegać na intuicji.

• Dywersyfikacja i zarządzanie ryzykiem: Przyjmij strategie dywersyfikacji i starannie zarządzaj ryzykiem, ustanawiając jasne limity strat i korzystając z zasad zarządzania kapitałem, aby zmniejszyć wpływ niekontrolowanych zdarzeń.

• Realistyczne cele: Ustal realistyczne cele inwestycyjne, które uwzględniają niepewność rynkową i ograniczenia własnej kontroli nad rynkiem.

• Samoświadomość i feedback: Rozwijaj samoświadomość, aby lepiej rozumieć swoje reakcje na zmienność rynkową i bądź otwarty na feedback oraz opinie zewnętrzne, które mogą pomóc zidentyfikować i skorygować błędne przekonania.

Podsumowując, kluczem do zapobiegania złudzeniu kontroli w tradingu jest połączenie solidnej wiedzy rynkowej, świadomego zarządzania ryzykiem, ustanawiania realistycznych celów i ciągłego rozwoju osobistego.